show bookbag  |  refine search  |  search history

View details

Query : Editions with biblia sacra ID: "1530.NT.dut.WV.a"
Showing : record 1 to 1 of 1  

Back to results

1530.NT.dut.WV.a

General

TitleTnieuwe Testament al geheel: Dlevende woort Gods, uutghesproken door onsen salichmaker Jesum Christum, bescreven door dat ingeven des heyligen gheests, vanden Apostelen, ende Evangelisten, nae der translatien diemen over al Kerstenrijck houdt inder heyliger kercken, welcke men vastelijck toe scrijft Sinte Hieronymo: weder, ende wederomme nu alder laest, met alder neersticheyt ende vlijdt, ghecorrigeert. Item die Epistolen uut den ouden Testament, diemen door tgeheel jaer inder Officien vander missen leest inder heyligher Kercken. Noch een Tafel om te vinden dye Evangelien, ende Epistolen op eenen yeghelicken dach vanden jare. [...] Cum Privilegio Cesareo [in red and black] (A1r) vol.1 p.A1rpage
Bible books in editionNew Testament complete
Printer/PublisherVorsterman, Willem
Place of publicationAntwerp
Year of publication1530
Remarks
Related personsVorsterman, Willem [Vosterman, Willem] (printed and published by)
LanguageDutch
TranslationDesiderius Erasmus; Vulgate
Contains illustrationsyes

back to top

Bibliography

Format16
Number of pages888
Prologueyes, preface and privilege vol.1 p.A8rpage vol.1 p.A8vpage vol.1 p.B1rpage vol.1 p.B1vpage vol.1 p.B2rpage vol.1 p.B2vpage
Epilogueno
Preface on bible bookno
Authorisationyes: Privilegio vol.1 p.A1vpage vol.1 p.KK12vpage
Announced on title pageno
Volumes
TitleTnieuwe Testament al geheel: Dlevende woort Gods, uutghesproken door onsen salichmaker Jesum Christum, bescreven door dat ingeven des heyligen gheests, vanden Apostelen, ende Evangelisten, nae der translatien diemen over al Kerstenrijck houdt inder heyliger kercken, welcke men vastelijck toe scrijft Sinte Hieronymo: weder, ende wederomme nu alder laest, met alder neersticheyt ende vlijdt, ghecorrigeert. Item die Epistolen uut den ouden Testament, diemen door tgeheel jaer inder Officien vander missen leest inder heyligher Kercken. Noch een Tafel om te vinden dye Evangelien, ende Epistolen op eenen yeghelicken dach vanden jare. [...] Cum Privilegio Cesareo [in red and black] (A1r) vol.1 p.A1rpage
ImprintAnno .M.CCCCC. ende XXX. Den .xxviij. dach Augusti. Tantwerpen inden Gulden Eeenhoren[!]. By my Willem Vosterman. [in red and black] (A1r)
ColophonGheprent Tantwerpen inden gulden eenhoren: By mi Willem Vosterman Int jaer ons heeren M.CCCCC. ende .XXX. Met gracien ende Privilegien des Keysers. (KK12r) vol.1 p.KK12rpage
Collation[A]8 B-Y8 a-z8 AA-II8 KK12 (444 fol.)
Fingerprint153016 - 1b1 B1 n$ : 1b2 Y2* $v - 2b1 a1 leyt$ : 2b2 KK3 der$va
Contents [A]1r title; [A]1v almanac 1531-1542 and priv.; [A]2r-[A]7v calendar; [A]8r-v errata; B1r-B2v pref.; B3r-H2v Mat; H3r-M1r Mk; M1v-S5r Luk; S5v-a4r Jo; a4v blank; a5r title Dat ander deel des nieuwen Testaments [...]; a5v-c8v Rom; d1r-f3v 1Cor; f3v-g8v 2Cor; g8v-h7r Gal; h7v-i5v Eph; i6r-k2r Philip; k2v-k6v Col; k7r-l3r 1Thess; l3r-l5v 2Thess; l6r-m3r 1Tim; m3v-m7r 2Tim; m7r-n1v Tit; n1v-n2v Phil; n2v-p2v Hebr; p3r-x6v Acts; x7r-y4r Jam; y4v-z2r 1Pet; z2r-z5v 2Pet; z6r-AA3r 1Jo; AA3r-v 2Jo; AA3v-AA4r 3Jo; AA4v-AA5v Jude; AA6r-FF1r Rev; FF1v-II8r liturgical lessons OT; II8v-KK12r index; KK12r colophon; KK12v printer's device
Place of publicationAntwerp
Year of publication1530
Remarks on place/year
Text area91 x 52 (height x width); 33 lines

back to top

Typography

Foliatedno
SignedSign. 5/8 vol.1 p.H3rpage
Number of columns1 column vol.1 p.H3rpage
Book headingsyes; Dat Evangelie van Sinte Marcus. vol.1 p.H3rpage
Chapter headingsyes; Dat .ij. Capittel. vol.1 p.H5rpage
Running headsyes; Sinte Marcus; Evangelie. vol.1 p.H3vpage vol.1 p.H4rpage
Summaries of chapters no
Printed annotationsno
Scriptural referencesyes; outer margin vol.1 p.H4rpage
Numbered versesno
Ornamentsyes
Ornamental initialsyes
Primary typefaceGothic vol.1 p.H4rpage
Specific typeface56 x 1.5

back to top

Illustrations

Illustration Biblia Sacra ID 11H(JAMES THE GREAT)x3

Iconclass11H(JAMES THE GREAT)
Descriptionthe apostle James the Great; possible attributes: book, pilgrim's cloak, hat, shell, staff, and wallet, scroll, sword
Pages vol.1 p.x7rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(JOHN)x5

Iconclass11H(JOHN)
Descriptionthe apostle John the Evangelist; possible attributes: book, cauldron, chalice with snake, eagle, palm, scroll
Pages vol.1 p.S5vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(JOHN)x9

Iconclass11H(JOHN)
Descriptionthe apostle John the Evangelist; possible attributes: book, cauldron, chalice with snake, eagle, palm, scroll
Pages vol.1 p.AA6rpage vol.1 p.z6rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(LUKE)12x5

Iconclass11H(LUKE)12
DescriptionSt. Luke writing his gospel, usually a (winged) ox present
Pages vol.1 p.M1vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(MARK)12x6

Iconclass11H(MARK)12
DescriptionSt. Mark the evangelist writing the Gospel, usually a (winged) lion present
Pages vol.1 p.H3rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(MATTHEW)12x6

Iconclass11H(MATTHEW)12
DescriptionSt. Matthew writing the Gospel, usually the angel present, dictating or assisting him
Pages vol.1 p.B3rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(PAUL)x11

Iconclass11H(PAUL)
Descriptionthe apostle Paul of Tarsus; possible attributes: book, scroll, sword
Pages vol.1 p.a5vpage vol.1 p.k2vpage vol.1 p.m3vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(PAUL)x12

Iconclass11H(PAUL)
Descriptionthe apostle Paul of Tarsus; possible attributes: book, scroll, sword
Pages vol.1 p.f4rpage vol.1 p.i6rpage vol.1 p.l6rpage (vol.1 p.n1r)

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(PAUL)x13

Iconclass11H(PAUL)
Descriptionthe apostle Paul of Tarsus; possible attributes: book, scroll, sword
Pages vol.1 p.d1rpage (vol.1 p.g8v) (vol.1 p.h7v) (vol.1 p.k7r) (vol.1 p.l3v)

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(PAUL)x7

Iconclass11H(PAUL)
Descriptionthe apostle Paul of Tarsus; possible attributes: book, scroll, sword
Pages vol.1 p.m7vpage (vol.1 p.n3r)

full details

Illustration Biblia Sacra ID 11H(PETER)x11

Iconclass11H(PETER)
Descriptionthe apostle Peter, first bishop of Rome; possible attributes: book, cock, (upturned) cross, (triple) crozier, fish, key, scroll, ship, tiara
Pages vol.1 p.y4vpage (vol.1 p.z2r)

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48A983x2

ORNAMENTCODE48A983
Descriptionornament derived from plant forms
Pages vol.1 p.A1rpage vol.1 p.KK12vpage vol.1 p.[A]1rpage vol.1 p.a5rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48A983x26

ORNAMENTCODE48A983
Descriptionornament derived from plant forms
Pages vol.1 p.KK12vpage vol.1 p.a5rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48A983x3

ORNAMENTCODE48A983
Descriptionornament derived from plant forms
Pages vol.1 p.A1rpage vol.1 p.[A]1rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48C161(+0)x48A98212x1

ORNAMENTCODE48C161(+0),48A98212
Descriptionvariant, foliated head ~ ornament
Pages vol.1 p.A1rpage vol.1 p.[A]1rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48C161(+0)x48A98212x2

ORNAMENTCODE48C161(+0),48A98212
Descriptionvariant, foliated head ~ ornament
Pages vol.1 p.A1rpage vol.1 p.[A]1rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48C161(+0)x48A98711x1

ORNAMENTCODE48C161(+0),48A98711
Descriptionvariant, ornament ~ candelabrum
Pages vol.1 p.KK12vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48C161(+0)x48A98711x2

ORNAMENTCODE48C161(+0),48A98711
Descriptionvariant, ornament ~ candelabrum
Pages vol.1 p.KK12vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48C161x48A98312x1

ORNAMENTCODE48C161,48A98312
Descriptioncolumn, pillar ~ architecture, tendrils ~ ornament
Pages vol.1 p.a5rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 48C161x48A98312x2

ORNAMENTCODE48C161,48A98312
Descriptioncolumn, pillar ~ architecture, tendrils ~ ornament
Pages vol.1 p.a5rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 49M431x25FF332x44B191x1

Iconclass49M431,25FF332,44B191
Descriptiondevice (trade-mark of Vorsterman, Willem), double-headed eagle, crown (symbol of sovereignty)
Pages vol.1 p.KK12vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73E5x7

Iconclass73E5
DescriptionPentecost: the Holy Ghost descends upon (Mary and) the apostles, sometimes Paul and/or representatives of the nations present (Acts 2:1-4)
Pages vol.1 p.p3rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G12x4

Iconclass73G12
DescriptionChrist between seven golden candlesticks appears to John, who falls to the ground; a sword comes out of Christ's mouth and he holds seven stars in his hands
Pages vol.1 p.AA7rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G211x6

Iconclass73G211
DescriptionGod on his throne, surrounded by the twenty-four elders (wearing crowns and playing harps) and the four Beasts
Pages vol.1 p.BB2vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G311x6

Iconclass73G311
Descriptionthe four horsemen of the Apocalypse
Pages vol.1 p.BB5rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G312x5

Iconclass73G312
Descriptionopening of the fifth seal: white robes are given to (the souls of) the martyrs under the altar
Pages vol.1 p.BB6rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G313x5

Iconclass73G313
Descriptionopening of the sixth seal: a great earthquake, the sun turns black, the the moon red as blood, and the stars fall on earth; mankind hiding in caves
Pages vol.1 p.BB7rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G324x73G3241x73G322x7

Iconclass73G324,73G3241,73G322
Descriptionthe fourth of the seven angels sounds the trumpet: the sun, the moon and the stars are partially darkened, an angel (or eagle) crying the three woes ~ the seven angels with trumpets, the second of the seven angels sounds the trumpet: a great burning mountain is cast into the sea
Pages vol.1 p.CC2rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G325x73G3251x5

Iconclass73G325,73G3251
Descriptionthe fifth of the seven angels sounds the trumpet: the falling star opens up the bottomless pit: smoke comes out, the plague of the monstrous locusts with crowns, led by Apollyon
Pages vol.1 p.CC3rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G326x73G3261x7

Iconclass73G326,73G3261
Descriptionthe sixth of the seven angels sounds the trumpet: the four angels of destruction are released, the army of horsemen ~ the seven angels with trumpets
Pages vol.1 p.CC4rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G33x73G331x7

Iconclass73G33,73G331
Descriptionthe four winds are restrained by four angels, sealing of the tribes of Israel, the 144-thousand
Pages vol.1 p.BB8rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G34x73G341x8

Iconclass73G34,73G341
Descriptionthe mighty angel with the little open book in his hands: he is wrapped in a cloud; his legs are pillars of fire, which stand one on land and one in the sea ~ Apocalypse, John takes the little book from the angel and eats it
Pages vol.1 p.CC5rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G36x73G363(+0)x73G35x3

Iconclass73G36,73G363(+0),73G35
Descriptionthe two witnesses of God (Enoch and Elijah) ~ Revelation, variant, John measuring the temple
Pages vol.1 p.CC6rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G411x73G412x4

Iconclass73G411,73G412
Descriptiona pregnant woman, clothed with the sun and standing on the moon, appears; she is threatened by a red dragon with a long tail and seven heads, Michael and his angels fighting against the dragon and his followers; the dragon (Devil, Satan) is cast out of heaven
Pages vol.1 p.CC7vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G431x8

Iconclass73G431
Descriptionthe two-horned beast out of the earth and the beast out of the sea are worshipped
Pages vol.1 p.DD1vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G44x73G45x3

Iconclass73G44,73G45
Descriptionadoration of the Lamb on Mount Sion by the 144-thousand ~ Apocalypse, the three angels proclaiming the day of judgement
Pages vol.1 p.DD3rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G46x73G462x73G463x9

Iconclass73G46,73G462,73G463
Descriptionthe Son of Man (Christ) with the sickle, an angel thrusts his sickle into the earth, and gathers the vine, the vine of the earth is cast into the wine-press of the wrath of God; blood is squeezed out
Pages vol.1 p.DD5rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G48x73G481x6

Iconclass73G48,73G481
Descriptionthe seven angels with the seven vials, bringing disasters and destruction upon the earth and mankind, John sees three unclean spirits like frogs coming out of the mouths of a dragon, a beast and a false prophet
Pages vol.1 p.DD6rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G491x7

Iconclass73G491
Descriptionthe scarlet woman, the whore of Babylon; she is usually sitting on a scarlet beast with seven heads and ten horns
Pages vol.1 p.DD8rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G4932x73G4933x73G4931x15

Iconclass73G4932,73G4933,73G4931
Descriptionlament over the fall of Babylon, a mighty angel casting a great (mill)stone into the sea, an angel announces the fall of Babylon
Pages vol.1 p.EE1vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G532x73G552x6

Iconclass73G532,73G552
Descriptionbattle between the beast (Antichrist), the false prophet, and the horseman with his army, fire from heaven devours Satan, Gog and Magog, and Satan is cast into a lake of fire
Pages vol.1 p.EE3vpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G541x10

Iconclass73G541
Descriptionan angel with a key and a chain binds the dragon (Satan) and casts him into the pit
Pages vol.1 p.EE5rpage

full details

Illustration Biblia Sacra ID 73G571x8

Iconclass73G571
Descriptionan angel shows John the New (Heavenly) Jerusalem coming down from heaven; sometimes Christ is shown leading his lambs to the city
Pages vol.1 p.EE6vpage

full details

back to top

References

Literature references

Catalogus LeLong 1744 no. 337 Bibliotheca selectissima, sive catalogus librorum [veilingcatalogus van de bibliotheek van Isaac le Long]. Amsterdam.

Hollander, A.A. den 1997 no. 37 De Nederlandse Bijbelvertalingen/Dutch Translations of the Bible 1522-1545. Nieuwkoop.

Long, Isaac le 1764 p. 588-92 Boek-zaal der Nederduitsche bybels, geopent, in een Historische verhandelinge van de overzettinge der Heilige Schriftuure in de Nederduitsche taale. 2nd ed. Hoorn: T. Tjallingius.

Polain, Eugène 1891 no. 72 Essai bibliographique sur les éditions imprimées à Anvers par Guillaume Vorsterman. Liège.

Rosier, Bart Alexander 1992 V. 1, p. 12; V.2, p. 157-8 De Nederlandse bijbelillustratie in de zestiende eeuw: de illustraties in de bijbels gedrukt in de Nederlanden en in de Nederlandstalige bijbels gedrukt in het buitenland van 1522 tot 1599. 2 vol. Amsterdam.

Bibliographic references

NK 398 Nijhoff, Wouter and M.E. Kronenberg. Nederlandsche bibliographie van 1500 tot 1540. 3 vol. 's-Gravenhage, 1923-71.

BCNI 1136 Dijk, A. van. Bibliotheca Catholica Neerlandica impressa 1500-1727. 's-Gravenhage, 1954.

back to top

Copies

's-Gravenhage KB 231 G 24

Details 
Signature's-Gravenhage KB: 231 G 24
Autopsyyes
Missing pagesB8
Missignings-B4, -C3, -C5, -F3, -F5, -H5, -K5, -N5, -O5, -P5, Q3 as P3, -Q5, -S5, V5 as V4, -X5, Y2 as y2, -Y3, -Y4, -Y5, -a4, -a5, -b5, -e4, -e5, -f5, h4 as g4, h5 as g5, -i5, k3 as k5, -l3, -l5, -m3, -p4, -q4, -y5, -z5, -BB2, BB3 as BB5, CC4 as CT4, -CC5, -DD3, -DD5, -HH3, II5 as 5II, -KK4
Fingerprint variationsno
Binding
Bindmatleather
Number of raised bands3
Furnitureno
Fasteningsno
Other
Provenanceno
Genealogical annotationsno
Handwritten annotationsfew
Pendrawingsno
Rubricatedno
Initialscoloured
Other

Utrecht UB-THO RAR 2-74

Details 
SignatureUtrecht UB-THO: RAR 2-74
Autopsyyes
Missignings-B4, -C3, -C5, -F3, -F5, -H5, -K5, L2 as L1, -N5, -O5, -P5, Q3 as P3, -Q5, -S5, V5 as V4, -X5, Y2 as y2, -Y3, -Y4, -Y5, -a4, -a5, -b5, -e4, -e5, -f5, h4 as g4, h5 as g5, i5 as i, k3 as k5, -l3, -l5, -m3, -p4, -q4, -y5, -z5, -BB2, BB3 as BB5, -CC5, -DD3, -DD5, -HH3, -MM3, -KK4
Fingerprint variationsno
Binding
Bindmatleather
Number of raised bands3
Furnitureno
Fasteningsyes: 0 complete, 2 incomplete
Other
Reproductions vol.1 p.bindpage
ProvenanceLibrary of the Monastery at Megen; Library of the Monastery at Weert
Genealogical annotationsno
Handwritten annotationsfew
Pendrawingsno
Rubricatedno
Initialsunworked
Other

back to top

Transcription

vol.1 p.A1vpage
Int jaer ons heeren alsmen screef,
M.CCCCC.XXX. Den .xxviij.
dach Augusti, soe heb ick Willem
Vosterman ghedruckt ende voleynt
met die gracie Gods, dit nyeuwe
Testament, met consente, ende Privilegie,
van onsen ghenadigen heere den Keyser, oft
sinen rade. Ende is verboden allen anderen
printers in dese nederlanden dat niet na te mo
gen printen, noch te doen printen, binnen den
tijt van drie jaren, op alsulcken correctie als
zijn Privilegien hier af inhoudende zijn. Ende
of daer iemant ware, die op dese onse Testa-
menten yet spreken wilde, waer door dat dat
volc lichtelic om die selve te lesen afghetroc-
ken soude mogen worden, die come bi ons, ende
wi sullen hem alsulcken besceet toonen, daer
mede dat wi hem wel te vrede stellen sullen.

vol.1 p.A8rpage
Dit zijn die ghebreken
welcke in dit boec gheschiet sijn, overmits
die negligentie des correctoers ofte
der prenteren.
Inden eersten Math int .vi. capittel E. leest
die luchter uus lichaems, ende niet die luchter
ons lichaems. Joan. int.x. capit. F. leest
Totten welcken het woort gods gheschiet is,
ende die scrift en mach etcetera Int .xv. ca. D. leest
Op dat het woort vervult werde dat in haer
wet ghescreven is. Ende int .xx. capit. leest.
steect hier in u vinger. Totten Romeynen
int .vi. cap. op het eynde leest, want gods ga
ve ende roepinghe sijn sonder berouwen, ende
leest niet sonder betrouwen. Inden eersten
brieve tot den Corinthen int .xv. cap. D. leest
Op dat god si al in allen. Inden tweeden
brief tot den Corinthen int .ij. cap. A. is een
gheheel reghel te veel, te wetene. Ist dat mi
yemant droevich ghemaect heeft. Inden
eersten brief totten Tessalonicensen int .iiij.
ca. D. leest. Voort so wil ic dat ghi weet broe
ders. Inden eersten brief tot Thimotheum
int .iiij. cap. A. leest, ghebiedende te abstineren
van spijsen, ende niet verbiedende. Totten
Hebreeuschen int .v. ca. opt eynde leest, welc
ke doer ghewoente hebben gheoefende sinnen
Int .x. ca. E: leest, want ist dat wi al willens
sondighen nae der ontfanghen kennisse des
warachticheyts, daer en is voort aen meer
gheen offerhande voor den sonden.
Int werck der apostelen int .vij. capit. D.
leest, des anderen daechs heeft hi gesien twee

vol.1 p.A8vpage
van haer kivende. Int .xiij. capit. D. leest
den volcke van Israel, ende niet den welcke
van Israel. In sint Jacobs brief int eerste
cap. A. leest, dye twalef gheslachten, welcke
sijn in die verstroijnghen, ende en leest nyet,
vertroostinghe
Die andere ghebreken die geschiet
sijn int versetten, oft int gebreken
van een letter ofte titel, die mach
een yegelic bi hem selven corri
geren ende beteren. Nu
vaert wel.

Coopt, leest ende beleeft, ick meyne
dat u den coop niet en sal be-
rouwen.

vol.1 p.B1rpage
Den kersten leser saluyt.

Ghelijck als
hier voortijts, ende noch
heden op desen dach die
Hebreeusche en laten nie
mant toe haer scrifturen
te lesen ende te leeren,
ofte te interpreteeren,
dan oude ende in alderley
scriften gheexerciteerde meesters, ende gevrees
de mannen, ende dat bysonder in sommighe
boecken des ouden testaments, te weten int
eerste boec Moyses, ende bisonder aengaende
dye eerste drie capittelen: Ende ooc dat boec
van Salomon datmen heet Cantica cantico
rum: ende het eerste capittel van Ezechiels
boec, Ende voortaen van het .xliiij. capittel
tot dat eynde toe: ende dat daerom, want in
dese voorghenoemde boecken zijn groote ende
ombegrijpelicke verborgentheden, ofte my
sterien: te weten, vander ongrondeerlicker
ende ombegripelicker drievuldicheyt, ende an-
der verborgentheden van het gheloeve, de
welcke die ghemeyne menschen lesende ende
niet verstaende, ende nochtans door verme-
tenheyt willende verstaen vallen in meni
gherley erruer, dwalinghen ende ketteryen.
Des gelijcs int nieuwe testament, ende bizon
der in .S. Pauwels brieven, sijn (gelijck als
Sinte Peter seyt) veel swaer dinghen te ver
staen ende te begrypen: welcke nochtans ge
gelick als hi seyt die ongeleerde, ende die wanc
kelbare int gelove, sullen verkeeren tot haer

vol.1 p.B1vpage
verdomenissen. Daerom gelijc als het woort
gods te horen liet Christus Jesus alle men-
schen toe, alsoe dat te beduden ende uutteleg-
gen oft te preken en liedt hi niemant toe dan zijn
Apostelen oft haer navolgers: welchi bewijst
op veel plaetsen, als hi seyt dattet haer gege
ven was die scrift te verstaen ende haer verbor-
gentheyt, maer den scharen wast gegeven in
parabolen. Ende bysonder bewijst hij dit in
dye mirakelen des vermenichfuldincks des
broots, als hi die brodekens selve gebenedijt
maer gheeftse sijn discipelen ende Apostelen
om voort die menichte daer af te spisen, ende
haer voort te setten. Het broot onser sielen is
dat woort gods. Dit ghebenedijt god, want
hi dat selve ghesproken heeft door sinen sone
Jesum Christum, ende ghevet sinen aposte-
len ende navolghers der apostelen om dat den
gemeyn volck aen te dienen. Daer om so wie
die heylighe scrift wil lesen, dye lese dye met
dier meyningen dat hi daer uut wil beter wer
den dan hi is. Ende als hi daer in lese: Ten si
dat ghi penitency doet, ghi sult alle vergaen,
so stelle hem tot penitency. Ende als hi leest
So wie na mi wil comen, die lochene hem sel-
ven, ende neme zijn cruce ende volge my na,
dye arbeide dat te doene. Ende als ghi in .S.
Pauwels brieven hoort ende leest: En wilt
niet dwalen, noch bordeelbrocke, noch rover,
noch dronckaert en sal ontfanghen dye erve
des eewighen levens, pooget met alder neer
sticheit oncuysheit, onrechtveerdicheit, dronc
kenschap te scuwen, ende aldus dal u dat woort

vol.1 p.B2rpage
gods levendich maken. Ist dat ghijt niet en
leest dan uut curioesheyt, ende uut eygen nues
wisicheyt wilt u vermeten die mysterien ende
verborgentheyt te verstaen vander scrifturen
het sal u doden ende werpen in menigherley
ketterien ende errueren. Wi dan aenmercken
de dat groote abuys dat huyden is int druc-
ken ende bisonder inder heyligher scrift, als
si nu ghedruct wert met valschen glossen,
dan met schadelicken ende feninighen pro-
loghen, als nu ghemenget wert het welcke
gods woort is almachtich, met ydelen ende
opgheblasen woorden der menschen, nu dat
oversettende na dese translatie, dan na dye,
ende niet soeckende int oversetten die waer-
achticheyt der sententien, maer alleene dye
scoonheyt ende ydelheyt der woorden: Als
nochtans Sinte Pauwels seyt dat zijn pre-
dicatie niet en was in woorden des mensce-
licken wijsheyts, maer in crachte ende bewi
singe des gheests. So hebben wi dan om al-
le niewicheyt ende valsheyt inder scriftueren
te scuwene, noch cost noch arbeyt ghespaert
om dat nieuwe Testament uut te geven, met
alder neersticheyt ende vlijt ghecorrigeert,
nae dye translatie die over al kerstenrijc int
Latijn inder heyligher kercken wert gheson
ghen, ghelesen, ende gheprediket: De welke
vastelick, ende sonder twifel toeghescreven
wort Sint Hieronymo. Want ghy dan
dat levende woort gods nu puerliken hebt
int duytsche alst die heylighe kerkcke die daer
is (ghelijck als Sinte Pauwels seyt) een va-

vol.1 p.B2vpage
sticheyt ende een columne des warachticheyts
heeft int latijn, coopt ende leest. En
de weet seker, wat dat ghi daer
in leest dat onse salich-
maker Christus Je-
sus heeft ghe
daen ofte
ghele
den
dat heeft hi (ghelijc
Sinte Peter seyt) gedaen ende
gheleden, om dat ghi zijn
voetstapppen soudt
nae vol-
ghen.

back to top


introduction | highlights | browse | search | expert search | how to search
links | colophon | contact